W połowie 2022 r. na Miejscach Obsługi Podróżnych (MOP) na sieci dróg szybkiego ruchu w Polsce funkcjonowało 70 stacji ładowania dla pojazdów elektrycznych z 201 punktami ładowania. Dziś liczba dostępnych stacji i punktów ładowania jest ponad dwukrotnie większa i w najbliższych latach będzie dalej rosnąć- informuje Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA)
Na sieci dróg szybkiego ruchu w Polsce mamy obecnie 415 MOP-ów, z czego na 145 znajdują się stacje ładowania pojazdów elektrycznych. To łącznie przekłada się na 493 punkty ładowania, z czego 222 to ultraszybkie ładowarki o mocy od 150 kW w górę. W proces zwiększania liczby dostępnych stacji ładowania zaangażowana jest nie tylko GDDKiA, ale również koncesjonariusze odcinków autostrad, dzierżawcy MOP-ów oraz właściciele prywatnych parkingów przy sieci dróg szybkiego ruchu.
Stacje ładowania pojazdów elektrycznych dostępne są na 97 MOP-ach w zarządzie GDDKiA (łącznie 279 punktów dla pojazdów osobowych i cztery, o mocy 600 kW, przeznaczone dla ciężarowych),14 prywatnych parkingach (60 punktów ładowania) i na 34 MOP-ach na odcinkach koncesyjnych (łącznie 148 punktów ładowania dla osobowych i dwa, o mocy 400 kW, dla ciężarowych).
Stacje ładowania powstały na istniejących MOP-ach przy drogach szybkiego ruchu jako uzupełnienie oferty dzierżawców lub właścicieli stacji paliw, a także na MOP-ach o funkcji podstawowej z parkingami. Rozlokowane są przy głównych ciągach transportowych kraju pokrywających się z siecią bazową transeuropejskiej sieci transportowej TEN-T. Dla przykładu wzdłuż autostrady A2 mamy obecnie 121 punktów ładowania na 35-MOP-ach, na A1 107 punktów na 30 MOP-ach, na S7 64 punkty ulokowane na 15 MOP-ach, a na S8 54 punkty na 20 MOP-ach.
Zarówno liczba stacji, jak i punktów ładowania w najbliższych latach będą rosły. Obecnie w realizacji są stacje ładowania dla poj. osobowych i ciężarowych na 40 MOP-ach, które będą spełniały wymagania dotyczące rozwoju infrastruktury paliw alternatywnych AFIR pod względem mocy ładowania i lokalizacji. Punkty ładowania zostaną uruchomione w latach 2026-2030, ale ostateczny termin uzależniony jest od zapewnienia infrastruktury elektroenergetycznej przez OSD. Termin zależny jest też od działań dzierżawców MOP-ów. Dla przykładu, uruchomiony przez dzierżawcę hub ładowania na MOP Gruczno Zachód przy S5, który obejmuje osiem punktów ładowania dla pojazdów osobowych i cztery przeznaczone dla pojazdów ciężarowych, miał powstać do 2030 r., a rozpoczął działanie już na przełomie 2025 i 2026 r. Z kolei na parze MOP Stobiecko Szlacheckie przy A1 dzierżawca uruchomił już po dwie stacje ładowania dla pojazdów osobowych, a w kolejnych latach dostawi następne dostosowując się do wymogów AFIR.
Stacje ładowania pojazdów elektrycznych, spełniające wymogi AFIR, na etapie realizacji
Autostrady:
A1 - Stobiecko Szlacheckie Wschód i Zachód, Gorzelanka Wschód i Zachód, Starcza Wschód i Zachód, Wierzchowisko Wschód i Zachód,
A2 - Ostrów Kania Północ i Południe, Ciosny Północ i Południe,
A4 - Prószków, Krajków Północ i Paszczyna Południe.
Drogi ekspresowe:
S3 - Lisiny Wschód i Zachód, Przybiernów Wschód i Zachód,
S6 - Kamień Północ i Południe,
S7 - Widoma Wschód i Zachód, Zbójecka Góra, Pepłowo Wschód i Zachód,
S8 - Ochędzyn i Niwiska,
S17 - Niwa Babicka i Pilawa,
S19 - Obroki Wschód i Zachód, Kamień Wschód i Zachód, Janów Lubelski Wschód i Zachód,
S61 - Górki Wschód i Zachód, Niekrasy Wschód i Zachód.
GDDKiA planuje również ogłosić w tym roku przetargi na dzierżawę MOP-ów pod budowę stacji ładowania w kolejnych 65 lokalizacjach. Powstanie na nich infrastruktura do ładowania elektrycznych pojazdów osobowych i ciężarowych, spełniająca wymagania AFIR.
Wyzwania za sprawą AFIR
Nowe przepisy dotyczące rozwoju infrastruktury paliw alternatywnych weszły w życie 13 kwietnia 2024 r., zastępując poprzednią Dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/94/UE z 22 października 2014 r. Obowiązujące rozporządzenie przewiduje m.in. wybudowanie wzdłuż najważniejszych unijnych korytarzy transportowych (tzw. transeuropejskiej sieci transportowej TEN-T) stacji do szybkiego ładowania pojazdów osobowych i ciężarowych, a także stacji tankowania wodoru.
Sieć TEN-T w naszym kraju będzie miała długość ok. 7,9 tys. km, z czego sieć bazowa składająca się z połączeń priorytetowych ma długość ok. 3,7 tys. km. Pozostała część to rozszerzona sieć bazowa i sieć kompleksowa. Punkty ładowania zlokalizowane na odcinkach sieci TEN-T, jak również w aglomeracjach miejskich znajdujących się na przecięciach tych tras, mają zapewnić sprawne poruszanie się pojazdami elektrycznymi po drogach krajowych.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska, przy współpracy z Ministerstwem Infrastruktury, GDDKiA, OSD, Polskim Stowarzyszeniem Paliw Alternatywnych (obecnie Polskie Stowarzyszenie Nowej Mobilności - PSNM) oraz innymi zainteresowanymi podmiotami, przygotowało propozycję rozmieszczenia infrastruktury ładowania dla pojazdów osobowych i ciężarowych zasilanych energią elektryczną na drogach wchodzących w skład sieci bazowej TEN-T w Polsce i w ich sąsiedztwie. Jest ona zgodna z wymaganiami AFIR i przewiduje 166 lokalizacji dla stacji ładowania. 144 to Miejsca Obsługi Podróżnych (MOP), a 22 to parkingi prywatne. Założono, że w 2030 r. stacje ładowania powinny funkcjonować we wszystkich 166 lokalizacjach. Nasze działania związane z budową stacji ładowania dla pojazdów elektrycznych wychodzą poza sieć bazową TEN-T i obejmują lokalizacje na drogach zaliczanych do rozszerzonej sieci bazowej i sieci kompleksowej.
Jak powstają stacje ładowania pojazdów elektrycznych
GDDKiA udostępnia teren pod budowę infrastruktury w ramach postępowań przetargowych na dzierżawę MOP. Rozróżniamy dwa rozdaje MOP-ów, o funkcji komercyjnej i podstawowej. Na tych pierwszych dzierżawcy budują stacje paliw wraz z obiektami gastronomicznymi, a dla ogłaszanych obecnie postępowań oczekujemy również budowy stacji ładowania pojazdów elektrycznych. Z kolei na MOP-ach o funkcji podstawowej, w ramach przetargów, GDDKiA wyłania dzierżawców części terenu pod budowę i prowadzenie stacji ładowania pojazdów elektrycznych.
Po wprowadzeniu do postępowań przetargowych na dzierżawę MOP obowiązku budowy przez dzierżawców infrastruktury spełniającej wymagania AFIR, GDDKiA odnotował znaczny spadek zainteresowania dzierżawą. Wynikało to m.in. z niekorzystnych warunków przyłączeniowych i konieczności wybudowania infrastruktury elektroenergetycznej przez dzierżawcę na długich odcinkach. Przyczyną był także niski popyt na pojazdy elektryczne, brak programów wsparcia w zakresie budowy i rozwoju infrastruktury dla elektrycznego transportu ciężkiego, a także krótki czas na realizację założeń AFIR.
W efekcie, wraz z innymi zainteresowanymi stronami, GDDKiA podjął działania, które powinny ułatwić rozwój stacji ładowania na MOP-ach. To z jednej strony działania z OSD w zakresie usprawnienia procesu zapewnienia sieci elektroenergetycznych do poszczególnych lokalizacji czy też z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) w kontekście wsparcia dla podmiotów realizujących infrastrukturę dla paliw alternatywnych. Do tego doszły również rozmowy z obecnymi, a także potencjalnymi, nowymi dzierżawcami w kontekście zapewnienia na MOP-ach infrastruktury spełniającej założenia AFIR. Z końcem marca ubiegłego roku NFOŚiGW uruchomił dwa programy wspierające rozwój infrastruktury dla transportu ciężkiego, a w przypadku niektórych lokalizacji OSD zmienili wydane warunki przyłączenia do sieci, uwzględniając doprowadzenie przyłącza energetycznego do granicy MOP.
GDDKiA zapowiada, że przy kolejnych przetargach będzie również szukać dzierżawców części terenu na MOP o funkcji komercyjnej. Dotyczy to tych miejsc, gdzie dzierżawca nie zdecydował się na budowę stacji ładowania pojazdów elektrycznych o mocach zgodnych z AFIR. GDDKiA będzie też rozmawiać z obecnymi dzierżawcami, aby aneksować umowy dzierżawy na realizację stacji ładowania zgodnych z AFIR.
